Το διεθνές εμπόριο θαλάσσιων ιγκουάνα των Γκαλαπάγκος έχει τεθεί για άλλη μια φορά υπό έλεγχο μετά από μια σειρά κατασχέσεων και επιστροφών που αφορούν λαθρεμπόριο, αμφισβητήσιμα έγγραφα και ανεπαρκείς υγειονομικούς ελέγχους. Αυτά τα ερπετά βρίσκονται μόνο σε άγρια κατάσταση στο αρχιπέλαγος του Ισημερινού, αλλά η παρουσία τους σε ιδιωτικές συλλογές και στο εμπόριο εξωτικών ζώων έχει εξαπλωθεί πολύ πέρα από τα σύνορά του.
Η τελευταία γνωστή επιχείρηση είχε ως αποτέλεσμα την επιστροφή 24 δειγμάτων στα νησιά, αφού είχαν αναχαιτιστεί στο αεροδρόμιο του Κίτο. Η ιστορία, ωστόσο, ούτε ξεκινά ούτε τελειώνει εκεί: υπάρχουν αποστολές που έχουν αποτύχει, ζώα που δεν επέζησαν και μια επιστημονική έρευνα που υποψιάζεται ότι η παράνομη προέλευσή τους μπορεί να είναι συγκαλυμμένη με ετικέτες αναπαραγωγής σε αιχμαλωσία.
Δύο κατασχέσεις που αποκάλυψαν τη διεθνή διαδρομή
Η πιο πρόσφατη υπόθεση χρονολογείται στις 28 Αυγούστου 2026 , όταν οι πράκτορες στο Διεθνές Αεροδρόμιο Mariscal Sucre στο Κίτο εντόπισαν 32 θαλάσσια ιγκουάνα κατανεμημένα σε διάφορα κοντέινερ μέσα στις αποσκευές μιας Ρωσίδας. Σύμφωνα με τις προκαταρκτικές έρευνες, ο προοριζόμενος προορισμός τους ήταν η Ισλανδία.
Η γυναίκα προφυλακίστηκε για φερόμενο έγκλημα κατά της άγριας χλωρίδας και πανίδας. Παρόλο που τα ζώα έλαβαν εντατική κτηνιατρική φροντίδα στην πρωτεύουσα του Ισημερινού, οκτώ δεν επέζησαν λόγω της σοβαρής σωματικής τους φθοράς και των συνθηκών υπό τις οποίες μεταφέρθηκαν.
Πριν από αυτό το περιστατικό, στις 19 Μαΐου, τρεις Ταϊλανδοί πολίτες συνελήφθησαν στο αεροδρόμιο της Γκουαγιακίλ καθώς προσπαθούσαν να πετάξουν για το Άμστερνταμ. Διαπιστώθηκε ότι έκρυβαν 12 θαλάσσια ιγκουάνα ανάμεσα σε ρούχα σε τρεις χειραποσκευές. Μία από τις ιγκουάνα πέθανε. Στη συνέχεια, η Εισαγγελία του Ισημερινού άνοιξε υπόθεση για παράνομη μεταφορά άγριας ζωής.
Καραντίνα, γενετικές εξετάσεις και επιστροφή στα Γκαλαπάγκος
Τα 24 ιγκουάνα που επέζησαν από την επίθεση στο Κίτο έφτασαν στο αρχιπέλαγος με αεροπορική μεταφορά συνοδευόμενα από ειδικούς. Κατά την προσγείωση, εισήλθαν σε ένα προσωρινό περίβλημα απομόνωσης που είχε προετοιμαστεί για την αποτροπή οποιουδήποτε κινδύνου για το οικοσύστημα του νησιού.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος του Ισημερινού εξήγησε στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 ότι η απελευθέρωση δεν θα είναι άμεση ή ταυτόχρονη. Κάθε δείγμα πρέπει να υποβληθεί σε υγειονομικές, επιδημιολογικές και γενετικές αξιολογήσεις και πρέπει να επιβεβαιωθεί το νησί προέλευσής του, πριν εξεταστεί μια πιθανή επανεισαγωγή.
Κτηνίατροι και επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο ντε Κίτο (USFQ) και το Πανεπιστήμιο της Αμερικής (UDLA) συμμετείχαν σε αυτήν την επιχείρηση, μαζί με την Υφυπουργεία Φυσικής Κληρονομιάς, τη Διεύθυνση Ζωνών 2 και τον Οργανισμό Ρύθμισης και Ελέγχου της Βιοασφάλειας και της Καραντίνας για τα Νησιά Γκαλαπάγκος (ABG).
Ο Πάμπλο Σάντσες, διευθυντής του Εθνικού Πάρκου Γκαλαπάγκος, τόνισε ότι οι αποφάσεις διατήρησης πρέπει να βασίζονται σε τεχνικά στοιχεία και γενετικές πληροφορίες για την προστασία της φυσικής κληρονομιάς. Δεν πρόκειται μόνο για την επιστροφή των ζώων, αλλά και για τη διασφάλιση ότι δεν θα εισάγουν παθογόνους οργανισμούς που απουσιάζουν από τα νησιά.
Έγγραφα αιχμαλωσίας και τρύπες στο παγκόσμιο εμπόριο
Μια επιστολή που δημοσιεύτηκε στο Science από ερευνητές από τον Ισημερινό, τον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες επικεντρώθηκε σε ένα λιγότερο ορατό σημείο: πώς ένα παράνομα εξαγόμενο ζώο μπορεί να επανεμφανιστεί στη διεθνή αγορά ως υποτιθέμενο ότι έχει εκτραφεί σε αιχμαλωσία.
Ο Ισημερινός ενημέρωσε την CITES το 2025 ότι δεν είχε εξαγάγει ζωντανά δείγματα θαλάσσιας ιγκουάνας για εμπορική ή προσωπική χρήση από το 1975. Το είδος, Amblyrhynchus cristatus, είναι ενδημικό στα Γκαλαπάγκος και αποτελεί μέρος της προστατευόμενης άγριας ζωής της χώρας .
Παρόλα αυτά, τα διεθνή εμπορικά αρχεία που συγκεντρώθηκαν από τη CITES δείχνουν τουλάχιστον 11 ζωντανά ζώα που έχουν εμπορευτεί μεταξύ διαφορετικών χωρών από το 2012 και έχουν δηλωθεί ως εκτρεφόμενα σε αιχμαλωσία. Σε αυτά περιλαμβάνονται εμπορικά συναλλαγές μεταξύ Μάλι και Ελβετίας, Αυστρίας και Ιαπωνίας, και Ελβετίας και Ουγκάντας, μεταξύ άλλων, ορισμένα από τα οποία δεν διαθέτουν πλήρη αρχεία από το άλλο μέρος.
Αυτό από μόνο του δεν αποδεικνύει ότι όλα αυτά τα δείγματα προήλθαν από λαθροθηρία, αλλά εγείρει ένα εύλογο ερώτημα: από πού προήλθε ο αναπαραγωγικός πληθυσμός που θα επέτρεπε την εκτροφή τους; Για τους συγγραφείς της μελέτης, το κλειδί έγκειται στην ενίσχυση της γενετικής ιχνηλασιμότητας , στον έλεγχο με τη χώρα προέλευσης και στον έλεγχο των αδειών όταν ένα ζώο φτάνει με έγγραφα αναπαραγωγής σε αιχμαλωσία.
Η γοητεία της αγοράς εξωτικών κατοικίδιων ζώων τροφοδοτεί περαιτέρω αυτό το πρόβλημα. Όσο πιο σπάνιο είναι ένα είδος και όσο πιο δύσκολο είναι να αποκτηθεί νόμιμα, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η αξία του για ορισμένους συλλέκτες. Αυτή η λογική καθιστά τα θαλάσσια ιγκουάνα ιδιαίτερα ευάλωτο στόχο.
Κίνδυνοι για την υγεία και έλεγχοι στα σύνορα
Η ανάκτηση μιας ιγκουάνας εκτός των Νήσων Γκαλαπάγκος δεν σημαίνει ότι μπορείτε απλώς να την απελευθερώσετε. Αφού έζησε με ανθρώπους, άλλα ζώα ή διαφορετικά περιβάλλοντα, μπορεί να έχει εκτεθεί σε ιούς, βακτήρια ή παράσιτα που δεν υπάρχουν στο αρχιπέλαγος.
Γι' αυτόν τον λόγο, ο Ισημερινός έχει ενσωματώσει εκπαιδευμένους σκύλους για τον εντοπισμό προστατευόμενων άγριων ζώων στα σημεία αναχώρησης, εκτός από τους ελέγχους της εμπορίας άγριων ζώων και τα νέα μέτρα ιχνηλασιμότητας. Προτεραιότητα είναι να σταματήσει το λαθρεμπόριο πριν το ζώο φύγει από τη χώρα και να αποτραπεί μια μελλοντική επανεισαγωγή που θα δημιουργήσει μια νέα απειλή.
Τα θαλάσσια ιγκουάνα αναφέρονται στο Κόκκινο Βιβλίο των Ερπετών του Ισημερινού ως προστατευόμενη άγρια ζωή. Τα Νησιά Γκαλαπάγκος, που ανακηρύχθηκαν Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 1978, αποτελούν έναν μοναδικό θύλακα που ενέπνευσε επίσης τον Κάρολο Δαρβίνο στις μελέτες του για την εξέλιξη και τη φυσική επιλογή.
Όλο αυτό το δίκτυο δείχνει ότι το πρόβλημα δεν τελειώνει με μια κατασχεμένη βαλίτσα. Μια ιγκουάνα μπορεί να φύγει από νησιά όπου η νόμιμη πώλησή της είναι αδύνατη και, χιλιάδες χιλιόμετρα αργότερα, να εμφανιστεί σε μια άλλη χώρα με ένα ντοκιμαντέρ που ισχυρίζεται ότι γεννήθηκε σε αιχμαλωσία. Ο συνδυασμός κατασχέσεων, καραντίνας, γενετικών εξετάσεων και διεθνούς συνεργασίας είναι, προς το παρόν, το κύριο εμπόδιο που εμποδίζει αυτή την ιστορία να συνεχίσει να διεισδύει στην αγορά.